Bài 1: ĐỨC GIÊSU LÀ TRUNG TÂM CỦA ĐỜI TÔI
(Lc 14, 25-33)
Kính thưa quý ÔBACE,
Thành thật mà nói, khi lắng nghe trang Tin Mừng hôm nay, có lẽ chúng ta cảm thấy ngạc nhiên, bởi vì những lời Chúa Giêsu phán, nghe như một “cú sốc” thật sự: “Ai đến với tôi mà không ghét cha mẹ, vợ con, anh chị em, và cả mạng sống mình nữa, thì không thể làm môn đệ tôi được” (Lc 14,26). Rồi Người còn nói tiếp: “Ai trong anh em không từ bỏ tất cả những gì mình có, thì không thể làm môn đệ tôi được” (Lc 14,33).
Nghe xong, có lẽ không ít người trong chúng ta cảm thấy choáng váng. Có người thầm nghĩ: “Theo Chúa kiểu này thì khó quá! Làm sao mà theo Ngài nổi? Chúa đòi hỏi gì mà gắt gao thế? Bộ Người đến từ hành tinh khác sao, mà không hiểu con người có bao nhiêu ràng buộc, tình cảm, trách nhiệm?”
Anh chị em thử hình dung: trong đời sống hằng ngày, chúng ta vẫn đang cố gắng yêu thương và chăm sóc cha mẹ già yếu bệnh tật. Nào là phải đưa các ngài đi khám bệnh, lo thuốc men, sắp xếp công việc để có thời gian thăm nom. Nhiều gia đình còn trăn trở: “Có nên đưa cha mẹ về ở chung để tiện chăm sóc? Hay thuê người đến chăm? Hay gửi vào viện dưỡng lão để được chăm sóc y tế tốt hơn?” Tất cả những điều đó đều là biểu hiện của một hành trình yêu thương đầy trách nhiệm với cha mẹ. Vậy, tại sao Chúa Giêsu lại dạy: “Ai đến với tôi mà không ghét cha mẹ mình…” (Lc 14,26)? Nghe thật khó hiểu, thậm chí có phần chướng tai.
Rồi còn chuyện “ghét vợ ghét chồng” nữa! Trong một xã hội mà hôn nhân ngày càng mong manh, biết bao gia đình tan vỡ, li dị. Giáo hội lại đang nỗ lực hết mình để nâng đỡ các đôi bạn trẻ trước và sau hôn nhân, đồng hành với những gia đình đang gặp khủng hoảng. Thế mà Chúa lại nói: “Ai không ghét vợ ghét chồng thì không thể làm môn đệ tôi được” (Lc 14,26). Nghe qua, ai mà không cảm thấy ngỡ ngàng?
Chúng ta có cảm giác như những lời này quá xa lạ với cuộc sống thực tế. Ai trong chúng ta dám tuyên bố bỏ hết tài sản, bỏ hết người thân để đi theo Chúa? Và giả sử có ai đó thực sự làm thế, thì họ lấy gì mà sống? Ai trả tiền nhà, tiền ăn, tiền bảo hiểm y tế cho họ? Liệu Chúa có thực sự muốn chúng ta làm điều bất khả thi như thế không?
Thưa anh chị em,
Đây là lúc cần tìm hiểu kỹ hơn về ý nghĩa của Lời Chúa. Các nhà chú giải Kinh Thánh cho biết: chữ “ghét” trong tiếng Hy Lạp không mang nghĩa “oán thù, căm ghét, dứt bỏ” như chúng ta thường hiểu trong tiếng Việt. Ở đây, tử ngữ “ghét” có nghĩa là “yêu ít hơn,” hay nói đúng hơn là “đặt thấp hơn.” Nói cách khác, Chúa Giêsu đòi hỏi chúng ta phải có sự dứt bỏ, từ bỏ và chọn Thiên Chúa là sự ưu tiên tuyệt đối trên hết mọi sự, kể cả tình thân hữu trong gia đình.
Chúa không dạy chúng ta chống lại cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh chị em. Ngược lại, Chúa chính là Đấng dạy: “Hãy thảo kính cha mẹ ngươi”, “Hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em.” Vậy thì làm sao Người lại có thể mâu thuẫn với chính mình?
Điều Chúa muốn nói là: nếu một ngày nào đó, tình yêu dành cho gia đình hay sự gắn bó với tài sản lại kéo trái tim chúng ta xa rời Thiên Chúa, thì ta phải can đảm chọn Thiên Chúa trước hết. Nghĩa là tình yêu của chúng ta phải dành cho Thiên Chúa phải đứng hàng đầu, rồi từ tình yêu đó chúng ta mới có thể yêu thương người thân, bạn bè, xã hội, một cách đúng đắn, hoàn hảo và bền vững.
Anh chị em thử nghĩ, nếu một người cha hay một người mẹ dạy con cái sống gian dối để được lợi, thì người con phải chọn thế nào? Nếu đặt Chúa trên hết mọi sự, thì người con sẽ biết cách trả lời đầy yêu thương: “Con thương ba mẹ, nhưng con không thể nói dối, vì Chúa dạy con phải sống thật thà.”
Hay trong đời sống hôn nhân, cũng có những lúc vợ chồng không cùng một hướng chọn lựa. Có khi người chồng muốn làm ăn theo cách dễ dãi, lách luật để kiếm lời nhanh, trong khi người vợ cảm thấy điều đó đi ngược với lương tâm ngay lành. Hoặc ngược lại, người vợ muốn chọn cách sống thoải mái, buông bỏ bổn phận, trong khi người chồng lại muốn giữ gìn đời sống đạo đức và trách nhiệm. Những lúc như thế, chọn Chúa nghĩa là chọn sự thật, chọn công chính, dù có thể phải đối diện với căng thẳng, thiệt thòi hay hiểu lầm. Nhưng chính trong những chọn lựa ấy, tình yêu dành cho Chúa sẽ soi sáng để vợ chồng biết đối thoại, biết hy sinh, biết cùng nhau bước đi trong sự thật và lòng trung tín.
Sau lời mời gọi “từ bỏ,” Chúa Giêsu lập tức nhắc đến thập giá. “Ai không vác thập giá mình mà theo Thầy, thì không thể làm môn đệ Thầy” (Lc 14,27). Ở đây, thập giá không chỉ là những đau khổ tự nhiên của kiếp người, nhưng còn là những hy sinh, những lựa chọn khó khăn ta chấp nhận vì trung thành với Chúa. Đó có thể là hy sinh thời gian, sức khoẻ để phục vụ cộng đoàn; là chấp nhận thiệt thòi vì dám sống ngay thẳng; là cố gắng giữ gìn hôn nhân dù có nhiều thử thách. Vác thập giá theo Chúa là chấp nhận để cho tình yêu Chúa biến đổi cả những nỗi đau khổ thành cơ hội để người kitô hữu chúng ta trưởng thành.
Dĩ nhiên, đòi hỏi này không dễ chút nào. Người nghe Chúa Giêsu thời đó cũng thấy sốc như chúng ta hôm nay. Bởi trong văn hóa Do Thái, gia đình là nền tảng của tất cả: danh dự, căn tính, địa vị xã hội đều gắn với gia đình, với dòng tộc. Để “bỏ gia đình” mà theo Chúa, quả là điều không tưởng. Thế nhưng Chúa lại khai mở một gia đình mới: “Mẹ Thầy, anh em Thầy, chính là những ai nghe Lời Thiên Chúa và đem ra thực hành” (Lc 8,21). Đây là gia đình thiêng liêng, vượt lên trên huyết thống, để đặt nền tảng trên Lời Chúa.
Con còn nhớ có lần đi cùng với một nhóm thiện nguyện vào trại giam. Một người giáo dân nói nhỏ: “Cha ơi, con thấy không hợp, vì ở đây toàn những người tù, con không quen.” Nhưng rồi sau vài lần tham dự thánh lễ với anh em tù nhân, người giáo dân ấy xúc động và nói: “Giờ thì con thấy họ chính là anh chị em của con. Con thương họ.” Đúng vậy, khi chúng ta theo Đức Giêsu, Ngài sẽ luôn lôi kéo chúng ta ra khỏi vùng an toàn của gia đình, cộng đoàn để mở lòng đón nhận những người đau khổ mà chúng ta chưa bao giờ gọi họ là anh em của chúng ta.
Chúa Giêsu cũng nhắc chúng ta phải suy nghĩ nghiêm túc trước khi được chọn làm môn đệ của Ngài. Ngài dùng hai hình ảnh: xây tháp và ra trận. Người xây tháp phải tính toán xem có đủ tiền, đủ vật liệu không, kẻo đang xây nửa chừng thì bỏ dở. Người vua ra trận phải cân nhắc xem quân mình có đủ sức không, hay phải lo cầu hòa. Cả hai hình ảnh đều rất thực tế: đi theo Chúa không phải chuyện cảm hứng nhất thời, nhưng là một quyết định cả đời, một công trình lâu dài .
Người Kitô hữu chúng ta đã lãnh bí tích Rửa Tội, đã nói lời “xin vâng” để theo Chúa. Nhưng trong suốt cuộc đời chúng ta, Chúa sẽ còn nhiều lần hỏi lại: “Con có sẵn sàng đặt Ta lên trên hết mọi sự hay không?” Và mỗi lần như thế, chúng ta lại được mời gọi đưa ra một câu trả lời dứt khoát, có khi trong những chọn lựa tưởng chừng nhỏ bé hằng ngày, có khi giữa những ngã rẽ lớn lao định hình cả cuộc đời.
Thế nhưng, liệu chúng ta có đủ sức để trung thành với Chúa đến cùng không? Tự bản thân, chắc chắn là không. Không ai trong chúng ta đủ khôn ngoan, đủ nghị lực để kiên vững mãi mãi trên hành trình đức tin. Chính vì thế, chúng ta cần đến sự nâng đỡ của cộng đoàn: qua lời cầu nguyện, qua việc lắng nghe và sống Lời Chúa, qua ân sủng được trao ban trong các Bí tích. Khi nhìn quanh ngôi thánh đường hôm nay, chúng ta thấy cộng đoàn chúng ta gồm nhiều thành viên khác nhau về tuổi tác, nghề nghiệp, quan điểm, nhưng tất cả đều được gọi là anh chị em trong Đức Kitô. Chính cộng đoàn đức tin này là điểm tựa thiêng liêng, là sức mạnh nâng đỡ để mỗi người chúng ta có thể kiên trì bước theo Chúa, vác thập giá đời mình với niềm tin và hy vọng.
Anh chị em thân mến,
Theo Chúa Giêsu không dễ, vì Người đòi chúng ta phải đặt Người là trọng tâm đời mình. Nhưng theo Chúa cũng không buồn chán, vì Người cho ta một gia đình mới, một niềm vui mới, một tình yêu lớn lao hơn tất cả. Mỗi ngày, mỗi tuần, chúng ta đều có cơ hội để làm mới lại sự chọn lựa ấy: khi chúng ta biết hy sinh vì người khác, khi chúng ta dám sống chân thật, khi chúng ta biết tha thứ, biết mở rộng tấm lòng quảng đại để chia sẻ. Những việc tưởng nhỏ bé ấy chính là từng viên gạch sống động xây nên “tòa tháp người môn đệ” của Đức Giêsu.
Xin Chúa ban cho mỗi người chúng ta lòng can đảm để đặt Ngài vào vị trí ưu tiên tuyệt đối trong cuộc đời mình. Xin Chúa giúp chúng ta biết vác thập giá mỗi ngày với lòng tin yêu, bước theo chân Chúa trong từng chọn lựa và hy sinh. Xin cho gia đình, cộng đoàn, Hội Thánh trở nên điểm tựa vững chắc, là nguồn nâng đỡ thiêng liêng, để mỗi người chúng ta có thể vác thập giá đời mình với niềm vui, hy vọng và lòng trung tín. Amen.
Bài 2: THEO CHÚA LÀ MỘT QUYẾT ĐỊNH DỨT KHOÁT
“Ai đến với tôi mà không dứt bỏ cha mẹ, vợ con, anh em, chị em, và cả mạng sống mình nữa, thì không thể làm môn đệ tôi được.” (Lc 14, 25-33)
Kính thưa quý ÔBACE,
Trong hành trình đức tin, nhiều người từng thắc mắc: Theo Đạo Chúa sao khó quá! Nhiều đạo khác dường như dễ dàng hơn, chỉ cần giữ một vài luật sống cơ bản. Người khác lại cho rằng, đạo nào cũng dạy ăn ngay ở lành, vậy sao không theo đạo khác cho nhẹ nhàng? Tại sao phải theo Chúa Giêsu, để rồi phải từ bỏ nhiều điều, phải bước đi trên con đường thập giá đầy gian nan.
Những băn khoăn ấy không phải vô lý. Thực tế, Chúa Giêsu ngay từ đầu đã không tô hồng con đường cho những người muốn theo Người; Ngài không hứa hẹn một cuộc sống dễ dãi hay thuận lợi. Thực tế, Ngài thẳng thắn cho thấy rằng, đi theo Người là đi trên con đường hẹp, con đường thập giá, một chọn lựa dứt khoát, không thể vừa theo Chúa vừa chiếm giữ những gì bản thân và thế gian đang bám víu.
Trong bối cảnh ấy, Phụng vụ Lời Chúa hôm nay đưa chúng ta đến một trong những lời mời gọi quyết liệt nhất của Chúa Giêsu: “Ai đến với tôi mà không dứt bỏ cha mẹ, vợ con, anh em, chị em, và cả mạng sống mình nữa, thì không thể làm môn đệ tôi được. Ai không vác thập giá mình mà đi theo tôi, thì không thể làm môn đệ tôi được.” (Lc 14,27). Những lời ấy vang vọng như một thách đố, như một sự chất vấn tận căn trong đời sống đức tin.
Nhiều người có thể thắc mắc: “Tại sao Chúa lại đòi hỏi phải từ bỏ cha mẹ, vợ con, anh chị em, ruộng vườn và cả mạng sống mình?”
Nếu hiểu theo nghĩa thông thường, chữ “dứt bỏ” nghe thật khó chấp nhận, thậm chí có vẻ như đi ngược lại giới luật yêu thương. Tuy nhiên, trong ngôn ngữ Semit, cách diễn đạt này mang tính cường điệu nhằm nhấn mạnh đến sự ưu tiên tuyệt đối: tình yêu dành cho Thiên Chúa phải vượt lên trên tất cả những mối liên hệ thân thiết nhất. Chúa Giêsu không bảo chúng ta bỏ bê hay chối bỏ người thân, càng không cổ suý sự vô trách nhiệm với gia đình. Trái lại, chính Ngài đã sống trọn vẹn trong tình yêu gia đình, yêu mến Đức Mẹ và Thánh Giuse.
Điều Ngài muốn nhấn mạnh là: chỉ khi đặt Thiên Chúa làm trung tâm, chúng ta mới có thể yêu thương gia đình, tha nhân và chính mình một cách đúng nghĩa, quảng đại và sâu xa, với tình yêu phát xuất từ Thiên Chúa. Nếu đặt người thân hay chính bản thân lên trên Thiên Chúa, chúng ta sẽ đánh mất trật tự của tình yêu, biến những điều vốn tốt đẹp thành chướng ngại trên hành trình theo Chúa. Vì thế, khi phải chọn lựa giữa tình cảm ruột thịt và hạnh phúc đời đời, người môn đệ đích thực cần can đảm chọn con đường dẫn đến sự sống vĩnh cửu.
Anh chị em thân mến, trong nhịp sống hối hả, mỗi ngày chúng ta chỉ có 24 tiếng đồng hồ, nhưng mỗi người chúng ta lại phải gánh rất nhiều trách nhiệm, bổn phận với gia đình và công việc trong xã hội. Bài đọc một hôm nay, trích trong sách Khôn Ngoan đã diễn tả thân phận con người rất thực tế: “Nào có ai biết được ý định của Thiên Chúa ? Nào có ai hiểu được Đức Chúa muốn điều chi?Chúng con vốn là loài phải chết, tư tưởng không sâu, lý luận không vững. Quả vậy, thân xác dễ hư nát này khiến linh hồn ra nặng, cái vỏ bằng đất này làm tinh thần trĩu xuống vì lo nghĩ trăm bề.” (Kn 9,13-15). Chúng ta bị giới hạn bởi yếu đuối và những lo toan trần thế. Chính vì thế, chúng ta cần tự vấn: Tôi đang đặt Thiên Chúa ở đâu trong đời mình? Trong các chọn lựa, trong gia đình, trong công việc, Chúa có thực sự là trung tâm hay chỉ là một phần bị lãng quên?
Trong bài Tin Mừng hôm nay, Thánh Luca khắc họa hình ảnh Chúa Giêsu đứng trước một đám đông đầy nhiệt huyết và mong đợi. Nhưng thay vì chiều theo sự hăng say ấy, Chúa lại thẳng thắn cảnh báo: muốn đi theo Chúa phải vác thập giá mỗi ngày! Theo Chúa không phải là một hành trình để tìm kiếm lợi ích hay thỏa mãn nhu cầu cá nhân, mà là một con đường đòi hỏi sự dứt khoát, hy sinh và từ bỏ. Người môn đệ đích thực phải đặt Thiên Chúa lên trên hết, sẵn sàng vác thập giá đời mình và buông bỏ những gì đang níu kéo tâm hồn. Nếu không, thì không thể là môn đệ của Người.
Để minh họa cho những điều kiện ấy, Chúa Giêsu kể hai dụ ngôn đầy thực tế. Người thứ nhất muốn xây một tòa tháp, nhưng trước khi bắt tay vào làm, anh phải ngồi xuống tính toán: liệu có đủ tiền bạc và vật liệu để hoàn tất công trình không? Nếu không, khi mới xây xong phần móng mà phải bỏ dở, thiên hạ sẽ chế giễu. Tương tự, một vị vua chỉ có 10.000 quân, trước khi ra trận với đối phương có đến 20.000 quân, ông phải cân nhắc khả năng chiến thắng. Nếu không đủ sức, ông buộc phải thương lượng hòa bình. Hai dụ ngôn ấy cho thấy: theo Chúa không phải là một cảm xúc nhất thời, mà là một chọn lựa có suy nghĩ, có sự suy tính và đòi hỏi sự dấn thân trọn vẹn.
Đi theo Chúa là bước vào con đường thập giá, con đường không dễ dàng, nhưng lại dẫn đến tự do đích thực và sự sống viên mãn. Khi sống gắn bó với Chúa Giêsu, chúng ta được trao ban sức mạnh để đối diện với mọi thử thách trong đời.
Mỗi người được mời gọi vác thập giá mình hằng ngày để theo Chúa. Thập giá của các bậc cha mẹ không chỉ là lo miếng cơm manh áo cho con cái, mà quan trọng hơn là làm cho gia đình nên ấm cúng hạnh phúc và nên thánh. Thập giá của cha mẹ còn là chính những đứa con Chúa trao cho mỗi gia đình. Con cái vừa là triều thiên của cha mẹ vừa là thập giá cho cha mẹ. Nếu cha mẹ chuyên tâm giáo dục con cái trưởng thành trong đức tin và trong đời sống nhân bản, thì thập giá ấy trở nên vinh dự cho cha mẹ. Trái lại, nếu không chu toàn nhiệm vụ nuôi và dạy con nên con người và con Chúa, thì con cái quả là một thập giá vô cùng nặng nề.
Thập giá của các bạn trẻ là trách nhiệm làm con trong gia đình đối với cha mẹ già. Thập giá còn là trách nhiệm của mỗi người đối với bản thân. Các bạn được mời gọi làm cho bản thân, cuộc sống mỗi ngày thăng tiến đúng với phẩm giá con người và xứng đáng là con Chúa. Để được như thế, chúng ta phải cố gắng mỗi ngày, phải chiến đấu với sự ươn lười uể oải để ham học hỏi và làm nhiều việc tốt, hữu ích cho bản thân và cho bạn hữu hơn. Là tín hữu Công giáo, có nghĩa là chúng ta phảm dám sống giống Đức Giêsu, sống yêu thương, quảng đại và không ngại phục vụ người khác vì tình yêu đối với Đức Kitô.
Xin Chúa ban cho mỗi người chúng ta ơn khôn ngoan để biết phân định, ơn can đảm để từ bỏ, và ơn trung tín để vững bước theo Ngài. Xin cho chúng ta luôn đặt Chúa vào vị trí cao nhất trong đời, để từ đó, sống yêu thương cách trọn vẹn, như chính Chúa đã yêu thương chúng ta. Amen.
Lm Phêrô Maria Nguyễn Thái Công, CRM.
