GIA ĐÌNH: NƠI THIÊN CHÚA CHỌN ĐỂ CỨU ĐỘ CON NGƯỜI
(Hc 3, 2-6. 12-14; Cl 3, 12-21; Mt 2, 13-15.19-23)
Thưa quý ÔBACE,
Thưa quý Ông bà anh chị em, Giáo hội cử hành lễ Thánh gia thất ngay trong tuần Bát Nhật giáng sinh là có ý nhấn mạnh khi Đức Giêsu xuống thế làm người, Người đã bước vào lịch sử nhân loại qua con đường của một gia đình cụ thể. Đức Giêsu không sinh ra trong cung điện, cũng không xuất hiện như một vị anh hùng đơn độc, nhưng đã chào đời trong một mái ấm, có cha có mẹ, có đời sống gia đình bình thường như bao gia đình khác.
Điều đó cho thấy: gia đình không phải là điều phụ thuộc, mà là con đường Thiên Chúa chọn để thực hiện chương trình cứu độ. Khi Con Thiên Chúa sống trong một gia đình nhân loại, Người đã thánh hóa đời sống gia đình từ bên trong, nâng gia đình lên thành nơi gặp gỡ giữa Thiên Chúa và con người.
Trong suốt cuộc đời công khai, Đức Giêsu luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho các gia đình. Tin Mừng kể lại rằng Người đã đến thăm nhiều gia đình. Người đến nhà mẹ vợ thánh Phêrô và chữa lành cho bà (x. Mt 8,14-15). Người bước vào nhà ông Giakêu và mang ơn cứu độ đến cho cả gia đình ông (x. Lc 19,9). Người dùng bữa với những người bị xã hội coi là tội lỗi, để họ cảm nhận được lòng thương xót của Thiên Chúa. Người đến thăm gia đình Mácta và Maria và tại đó Người đã cho anh Ladarô, người đã chết bốn ngày, được sống lại (x. Ga 11,43-44).
Đặc biệt hơn cả, Đức Giêsu cùng với Mẹ Maria đã tham dự tiệc cưới tại Cana. Người không đứng ngoài niềm vui của đôi tân hôn, nhưng đến để chia sẻ và làm cho niềm vui ấy được trọn vẹn. Khi rượu hết, Người đã biến nước thành rượu ngon (x. Ga 2,1-11). Dấu lạ đầu tiên ấy không chỉ là một phép lạ, mà là một mặc khải: Đức Giêsu muốn khẳng định rằng hôn nhân và gia đình nằm trong chương trình yêu thương của Thiên Chúa và chính Người là Đấng đem lại niềm vui đích thực cho đời sống gia đình.
Các bài đọc Lời Chúa hôm nay tiếp tục soi sáng cho chúng ta về ơn gọi và sứ mạng của gia đình. Trong bài đọc thứ nhất, sách Huấn Ca dạy rằng việc thảo kính cha mẹ không chỉ là một bổn phận luân lý, mà còn là một hành vi đức tin:
“Ai thảo kính cha thì đền bù tội lỗi; ai kính trọng mẹ thì tích trữ kho báu” (Hc 3,3-4).
Lời Chúa cho thấy: lòng hiếu thảo mang lại những hoa trái thiêng liêng sâu xa. Người con biết kính trọng cha mẹ sẽ được Thiên Chúa chúc phúc, được Người lắng nghe khi cầu xin. Hơn nữa, chính đời sống hiếu thảo ấy sẽ trở thành một gia sản vô giá cho thế hệ mai sau, bởi như lời dân gian thường nói: “sóng trước đổ đâu, sóng sau đổ đó”.
Trong bài đọc thứ hai, thánh Phaolô không đưa ra những nguyên tắc trừu tượng, nhưng mời gọi các gia đình sống những thái độ rất cụ thể:
“Hãy mặc lấy lòng thương xót, nhân hậu, khiêm nhường, hiền hòa và nhẫn nại” (Cl 3,12).
Gia đình là nơi con người sống gần nhau nhất và cũng là nơi dễ tổn thương nhau nhất. Vì thế, gia đình không thể tồn tại nếu thiếu sự nhẫn nại, cảm thông và nhất là sự tha thứ. Thánh Phaolô nhấn mạnh:
“Như Chúa đã tha thứ cho anh em, thì anh em cũng phải tha thứ cho nhau” (Cl 3,13).
Không có gia đình nào hoàn toàn không có mâu thuẫn, nhưng gia đình Kitô hữu là gia đình biết giải quyết những xung đột bằng tình yêu và lòng bao dung, chứ không bằng bạo lực hay im lặng kéo dài.
Bài Tin Mừng hôm nay, thánh Matthêu làm nổi bật vai trò của thánh Giuse trong gia đình Nadarét. Thánh Giuse không nói một lời nào trong Tin Mừng, nhưng lại là người hành động không ngừng. Khi thiên thần báo mộng, Giuse lập tức thi hành thánh ý Thiên Chúa: đưa Hài Nhi và Mẹ Người trốn sang Ai Cập để tránh sự truy sát của vua Hêrôđê (x. Mt 2,13-15). Khi nguy hiểm qua đi, ngài lại đưa gia đình trở về quê hương theo lời Chúa dạy (x. Mt 2,19-21).
Điều đáng quý nơi thánh Giuse là sự vâng phục âm thầm và triệt để. Ngài không đòi hỏi phải hiểu hết, không đòi hỏi bảo đảm, nhưng tin tưởng phó thác. Nhờ sự trung tín ấy, gia đình Nadarét được bảo vệ, được sống trong bình an.
Tuy nhiên, gia đình Thánh Gia không chỉ được xây dựng trên sự trung tín của thánh Giuse, mà còn được nâng đỡ và thánh hóa bởi đức tin của Đức Maria. Đức Maria bước vào đời sống gia đình bằng một lời “xin vâng” trọn vẹn:
“Này tôi là nữ tỳ của Chúa, xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói” (Lc 1,38).
Trong gia đình Nadarét, Đức Maria là người lắng nghe Lời Chúa, suy niệm và ghi nhớ trong lòng (x. Lc 2,19). Mẹ dạy các gia đình hôm nay rằng: gia đình chỉ có thể đứng vững khi được xây dựng trên nền tảng cầu nguyện, lắng nghe và tín thác. Mẹ cũng là mẫu gương của sự hy sinh âm thầm, chấp nhận nghèo khó, lưu lạc và những điều không hiểu hết, nhưng luôn tin rằng Thiên Chúa đang dẫn dắt gia đình mình.
Gia đình Thánh Gia còn là nơi Đức Giêsu lớn lên trong tư cách là một người con. Tin Mừng Luca cho biết:
“Đức Giêsu ngày càng thêm khôn ngoan, vóc dáng và ân sủng trước mặt Thiên Chúa và người ta” (Lc 2,52).
Dù là Con Thiên Chúa, Đức Giêsu đã chọn sống trong sự vâng phục và thảo hiếu, “hằng vâng phục cha mẹ” (Lc 2,51). Qua đó, Người thánh hóa đời sống gia đình và cho thấy rằng sự vâng phục không làm con người mất tự do, nhưng giúp con người lớn lên trong tình yêu.
Ngay từ tuổi thơ, Đức Giêsu đã cho thấy gia đình không phải là nơi chiếm hữu nhau, nhưng là nơi mỗi người được chuẩn bị để bước vào chương trình của Thiên Chúa. Khi ở lại trong Đền Thờ, Người nói:
“Con phải ở nhà của Cha con” (Lc 2,49).
Lời ấy nhắc các gia đình rằng yêu thương con cái không phải là giữ chặt, mà là giúp con cái khám phá và thực hiện thánh ý Chúa trong đời mình.
Cộng đoàn thân mến,
Ngày nay, người ta thường đánh giá hạnh phúc gia đình dựa trên điều kiện vật chất: thu nhập ổn định, nhà cửa khang trang, con cái học giỏi và thành đạt. Những điều ấy không xấu, nhưng chúng không phải là nền tảng của hạnh phúc gia đình. Giáo Hội giới thiệu cho chúng ta gia đình Nadarét như một khuôn mẫu khác hẳn: nghèo nàn, âm thầm, không danh vọng, nhưng lại đầy ắp tình yêu, sự trung tín và niềm tin vào Thiên Chúa.
Thực tế cho thấy, nhiều gia đình hôm nay đang gặp khủng hoảng. Vợ chồng ít có thời gian cho nhau, thiếu đối thoại, dễ rơi vào cám dỗ của sự không chung thủy. Con cái lớn lên trong sự thiếu vắng sự đồng hành của cha mẹ, dễ bị cuốn vào những trào lưu tiêu cực. Áp lực kinh tế, công việc, cùng với sự lôi cuốn của công nghệ và mạng xã hội, đang dần làm mất đi bầu khí ấm cúng của mái ấm gia đình.
Có những gia đình rất lo cho con cái học hành, thành đạt, nhưng lại chưa quan tâm đúng mức đến việc giáo dục đức tin. Nhiều em sau khi lãnh nhận Bí tích Thêm Sức thì dần xa rời nhà thờ, vì chưa được giúp xây dựng một đời sống đức tin vững chắc từ trong gia đình.
Mừng lễ Thánh Gia Thất hôm nay, mỗi người chúng ta được mời gọi nhìn lại gia đình mình. Gia đình chúng ta có thực sự là nơi của yêu thương, tha thứ và cầu nguyện hay chưa? Cha mẹ có dành thời gian cho con cái không? Con cái có biết kính trọng và lắng nghe cha mẹ không? Trong gia đình, có chỗ cho Thiên Chúa hiện diện hay không?
Xin Chúa, qua lời chuyển cầu của Thánh Gia Nadarét, ban cho các gia đình chúng ta biết noi gương Đức Giêsu, Đức Maria và thánh Giuse: biết yêu thương nhau, biết trung tín trong thử thách, biết cùng nhau cầu nguyện và phó thác cho Thiên Chúa. Ước gì mỗi gia đình Kitô hữu thực sự trở thành “Hội Thánh tại gia”, nơi Thiên Chúa được tôn vinh và con người được lớn lên trong bình an và hạnh phúc.
Lm Phêrô Maria Nguyễn Thái Công, CRM.
