Chúa nhật XXVI Thường niên – Năm C
(Am 6,1a.4-7; 1Tm 6,11-16; Lc 16,19-31)
LAZARÔ LUÔN Ở BÊN CẠNH CHÚNG TA
Kính thưa quý ÔBACE,
Con người hôm nay đã chinh phục mặt trăng, đang hướng đến những hành tinh xa xôi. Các quốc gia đã chế tạo được các loại vũ khí tinh vi và hãnh diện phô trương chúng như đỉnh cao của tiến bộ. Người ta tổ chức những cuộc triển lãm vũ khí giết người, nhưng chưa bao giờ có một “triển lãm tình yêu” nào để tôn vinh lòng nhân ái. Người ta xây những tòa nhà chọc trời nguy nga, nhưng bên cạnh đó vẫn có hàng triệu người chết đói ngay trên mặt đất này. Người ta sẵn sàng chi hàng tỷ đô cho những dự án xa hoa vui chơi và giải trí, trong khi biết bao trẻ nhỏ ở châu Phi, Trung Đông và nhiều nơi khác trên thế giới vẫn khóc vì đói khát và bệnh tật. Khoảng cách ấy không chỉ nằm giữa các dân tộc, mà còn hiện diện ngay trong khu phố, thậm chí ngay trước cửa nhà mỗi người.
Chính trong bối cảnh ấy, Lời Chúa hôm nay thuật lại một dụ ngôn rất quen thuộc mà chúng ta đã nghe nhiều lần: câu chuyện về một người phú hộ sống trong nhung lụa và một người nghèo khổ tên là Ladarô nằm ngay trước cửa nhà ông. Người giàu thì ăn mặc gấm vóc lụa là, ngày ngày yến tiệc linh đình; còn Ladarô nghèo khó thì thân xác đầy ghẻ lở, bụng đói cồn cào, chỉ mong nhặt được đôi mẩu bánh vụn rơi xuống từ bàn ăn. Đau xót thay, chỉ có những con chó đến liếm ghẻ chốc của anh, như thể chúng còn tỏ lòng thương cảm nhiều hơn con người. Hình ảnh đối nghịch ấy không chỉ phản ánh sự chênh lệch đau thương giữa hai số phận, mà còn phơi bày sự vô cảm và thờ ơ vốn dễ dàng bén rễ nơi con tim con người.
Chúa Giêsu không nhắc đến tên người giàu có, nhưng lại gọi đích danh người nghèo tên là: Ladarô. Đây không phải là sự tình cờ. Qua chi tiết này, Ngài muốn cho chúng ta thấy Thiên Chúa luôn quan tâm đến từng người bé nhỏ, những mảnh đời đau khổ và họ có một vị trí đặc biệt trong trái tim Ngài. Tên “Ladarô” có nghĩa là “Thiên Chúa trợ giúp.” Dù anh Ladarô nghèo khó có thể bị cả thế giới quên lãng, nhưng trong mắt Thiên Chúa, anh vẫn luôn được ghi nhớ, bảo vệ và che chở.
Điểm mấu chốt của dụ ngôn không phải là người giàu có đã phạm một tội ác rõ rệt nào. Ông không đánh đập Ladarô, không xua đuổi anh, cũng không dùng lời lẽ cay nghiệt. Dụ ngôn này cũng không lên án những ai đã lao nhọc vất vả để đạt được giàu sang hay vị thế trong đời. Chúa Giêsu không kết án của cải, mà Ngài nhắm đến cõi lòng: tội của ông phú hộ chính là sự vô cảm. Ông có tất cả, nhưng lại không hề nhìn thấy con người đau khổ ngay trước cửa nhà mình. Sự dửng dưng ấy, tưởng nhỏ bé, lại tạo nên một khoảng cách khủng khiếp sau khi cả hai người qua đời, một vực thẳm đời đời, không thể nào vượt qua.
Ladarô được các thiên thần đưa vào lòng tổ phụ Ápraham, hình ảnh diễn tả niềm hạnh phúc và sự an ủi vĩnh cửu. Trái lại, người phú hộ kia lại rơi vào cảnh khốn cùng đời đời. Trong tuyệt vọng, ông khẩn khoản xin Ápraham sai Ladarô trở về cảnh báo các anh em mình, để họ khỏi phải chung số phận. Nhưng Ápraham đáp: “Họ đã có Môsê và các ngôn sứ, thì cứ nghe lời các ngài.” Câu trả lời ấy vang lên như một lời cảnh tỉnh cho mỗi chúng ta. Bởi lẽ, chúng ta đã nhiều lần được nghe Lời Chúa hướng dẫn, đã có giáo huấn của Hội Thánh, đã có gương sáng của các thánh nhân đi trước. Chúng ta không thể viện cớ rằng mình không biết. Điều còn lại chỉ là: chúng ta có thực sự mở lòng để lắng nghe và đem ra thực hành hay không.
Anh chị em thân mến,
Khi nghe dụ ngôn này, có người có thể nghĩ rằng đó chỉ là một câu chuyện xưa cũ, không còn liên quan đến cuộc sống hôm nay. Nhưng Lời Chúa luôn mới mẻ và thời sự. Thế giới chúng ta đang sống vẫn đầy rẫy những khoảng cách khó có thể che giấu: giữa người ăn dư thừa và kẻ đói khát từng ngày, giữa những ai sống trong tiện nghi sung túc và những người lang thang không mái che, giữa những quốc gia giàu mạnh và những vùng đất chìm trong chiến tranh, bệnh tật và thiếu thốn.
Ladarô hôm nay có thể mang hình dáng một đứa trẻ mồ côi lang thang đầu đường xó chợ, hay những trẻ em ở dải Gaza nghèo đói vì chiến tranh, hay là những người lao động nhập cư bấp bênh nơi xứ lạ, một cụ già neo đơn không ai chăm sóc, hoặc một bệnh nhân nghèo chịu đựng nỗi đau âm thầm vì không có tiền chữa trị.
Người nghèo Ladarô hôm nay cũng không ở đâu xa, mà có thể hiện diện ngay trong gia đình chúng ta: là một người thân sống trong mặc cảm và thiếu tình thương, một đứa con lạc lối cần sự nâng đỡ; một người ông, người bà bị bỏ quên nơi góc phòng cô đơn; hay một cặp vợ chồng đang âm thầm chịu đựng khó khăn, bất hòa mà chẳng được ai quan tâm. Trong xóm làng, Ladarô có thể là một gia đình nghèo thiếu thốn cơm ăn áo mặc, một người hàng xóm lặng lẽ chịu đựng bệnh tật, hay một em nhỏ phải bỏ học vì cha mẹ không đủ khả năng. Trong cộng đoàn, Ladarô có thể là người anh chị em ngồi ngay bên cạnh chúng ta trong nhà thờ này, nhưng đang gánh trên vai biết bao lo âu, buồn tủi mà chẳng ai nhận ra.
Vấn đề không phải là chúng ta thiếu hiểu biết, mà là chúng ta có dám mở mắt để nhìn, mở tai để nghe và can đảm hành động hay không. Trong xã hội hôm nay, nguy cơ lớn nhất không phải là thiếu thông tin, mà là một trái tim khép kín. Con người có thể bận rộn suốt ngày với công việc, bị cuốn vào guồng quay công nghệ, đắm chìm trong thế giới ảo, đến nỗi dần mất đi khả năng lắng nghe, đồng cảm và yêu thương.
Người phú hộ trong Tin Mừng không phải kẻ ác độc theo nghĩa thông thường, nhưng ông đã để trái tim mình chai sạn. Sự vô cảm tưởng như vô hại ấy lại từ từ giết chết linh hồn ông, khiến ông đánh mất sự sống đời đời.
Thật ra, “vực thẳm” mà Chúa Giêsu nhắc đến không chờ đến đời sau mới xuất hiện; nó đã bắt đầu từ đời này. Mỗi lần chúng ta làm ngơ trước nỗi đau của người khác, mỗi khi chọn sự an toàn cho riêng mình thay vì cúi xuống nâng đỡ anh chị em, mỗi khi thờ ơ trước bất công quanh mình, là vực thẳm ấy lại mở rộng thêm. Nếu không sớm hoán cải, khoảng cách ấy sẽ kéo dài sang đời sau, và lúc đó sẽ không còn cơ hội nào để lấp đầy nữa.
Trong lịch sử, đã có những con người biết lắng nghe lời Chúa và để Tin Mừng biến đổi cuộc đời mình. Chủ Nhật, ngày 7-9-2025 vừa qua, Giáo Hội đã hiển thánh cho Pier Giorgio Frassati, một thanh niên Ý đầy nhiệt huyết. Dù sinh ra trong gia đình giàu có, thánh nhân không khép mình trong tiện nghi, nhưng mở rộng trái tim để đến với những người nghèo khổ, bệnh tật và bị bỏ rơi. Thánh Pier Giorgio Frassati sống tinh thần Tin Mừng ngay giữa đời thường: chia sẻ cơm áo, thăm viếng người đau yếu, khích lệ bạn bè sống đức tin, và dấn thân cho công bằng xã hội. Chính đời sống đơn sơ, vui tươi và chan chứa bác ái của thánh Giorgio là lời chứng hùng hồn, nhắc nhở rằng Tin Mừng hôm nay không phải là lý thuyết xa vời, mà là lời mời gọi hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày.
Trong đời sống hằng ngày, không phải ai cũng có thể dấn thân vào những hoạt động xã hội lớn lao như thánh Pier Giorgio Frassati, thánh Vinh Sơn hay mẹ Têrêsa Calcutta. Nhưng ai cũng có thể mở rộng trái tim mình. Một lời thăm hỏi chân thành, một bữa cơm sẻ chia, một chút thời gian đến với người đau yếu, hay một cử chỉ cảm thông với người buồn tủi, tất cả đều mang sức mạnh cứu độ. Chúng ta không thể giải quyết hết mọi nỗi khổ đau trên thế giới, nhưng chúng ta có thể gieo niềm yêu thương và thu hẹp khoảng cách ngay trong không gian sống quanh mình.
Tin Mừng hôm nay cũng là lời cảnh tỉnh khẩn thiết: chúng ta không thể trì hoãn hoán cải. Người phú hộ chỉ nhận ra sự thật khi đã quá muộn. Thời gian để mở mắt, mở lòng và dấn thân chính là hôm nay, khi chúng ta còn sống và còn cơ hội để yêu thương. Không ai biết ngày Chúa gọi mình về. Nếu trái tim khép chặt trong dửng dưng, vực thẳm sẽ theo chúng ta sang đời sau và lúc ấy sẽ chẳng còn cơ hội để lấp đầy.
Xin Chúa ban cho chúng ta đôi mắt biết nhận ra nỗi đau quanh mình, một trái tim luôn rung động trước nhu cầu của tha nhân và đôi tay sẵn sàng hành động để sẻ chia. Xin Ngài giải thoát chúng ta khỏi sự vô cảm, để thay vì đào sâu những hố ngăn cách, chúng ta biết dệt nên những nhịp cầu yêu thương và cảm thông. Chỉ khi ấy, đời sống chúng ta mới thực sự phản chiếu Tin Mừng và tâm hồn mới sẵn sàng cho cuộc gặp gỡ sau cùng với Chúa trong niềm bình an và hy vọng. Amen.
Lm. Phêrô Maria Nguyễn Thái Công, CRM.
