Leontina Elisa Melano, MD.
Các vùng ngoại vi hiện sinh và các vùng ngoại vi địa lý rất đa dạng: người di cư, người cao tuổi, các làng mạc nằm trên bãi rác hoặc tại những vùng núi cao hoang vắng. Trường hợp sau chính là dân tộc Colla, tại Argentina, đã sinh sống hàng ngàn năm trên cao nguyên của tỉnh Jujuy, còn gọi là puna trong tiếng Quechua, nghĩa là “vùng đất cao”, ở độ cao từ 3.500 đến 5.800 mét so với mực nước biển.
Vùng này mang đặc điểm của những điều kiện khắc nghiệt: các đồng bằng rộng lớn bao quanh bởi đồi núi ít cây cối, nơi nhiệt độ mùa đông dao động từ -28°C đến -20°C, gió mạnh, có tuyết rơi vào mùa hè và khoảng cách xa xôi giữa các cộng đồng nhỏ vẫn còn tồn tại đến hôm nay.
Đời sống nơi đây phát triển hài hòa với điều kiện địa lý. Người dân địa phương nhận ra, trân trọng và truyền lại điều này. Sergio, 48 tuổi, quê tại Lagunillas del Farallón và là người hoạt động mục vụ trong cộng đoàn Công giáo, chia sẻ: “Ước mong của tôi là luôn sống ở đây. Chăn nuôi gia súc, làm việc trên cánh đồng, nơi không phải trả tiền cho bất cứ điều gì, trong khi ở thành phố mọi thứ đều là tiền. Tôi đã truyền điều này cho các con gái mình: cách sống ở nông thôn, cách nấu ăn… các con đã sống điều đó và tôi đã dạy cho chúng. Rồi cả những khó khăn nơi đây: cái lạnh, việc di chuyển, chăm sóc gia súc, việc đi bộ”.
Việc công nhận sự hiện hữu trước đó và các quyền của các dân tộc bản địa trong Hiến pháp quốc gia là một tiến trình lâu dài, được củng cố vào năm 1994. Đối với họ, hành trình này cũng diễn ra dần dần. Việc nhận ra chính mình từ bản sắc vùng Andes, văn hóa, linh đạo và tập tục không hề dễ dàng, vì đôi khi trở thành lý do của sự phân biệt đối xử.
Tuy vậy, điều này vẫn được trân trọng và sống trọn vẹn: “thuộc về vùng đất, thuộc về nơi chốn, với cách sống và cách hiện diện trên mảnh đất này, nghĩa là trở thành một phần của dân tộc Colla”. “Tôi thật sự là một người Colla!”, Delma, thuộc cộng đồng Potrero de la Puna, vui mừng thốt lên. “Nông thôn là sự sống, gia súc là thêm một thành viên trong nhà, bởi vì không dễ sống một mình (…) Tôi rất vui vì đã biết trân trọng nơi mình sinh ra, thuộc về dân tộc Colla; cả việc chọn sống theo các giá trị tổ tiên truyền lại cũng có những khó khăn của nó”.
Giữa những ngôi làng này, từ năm 2012, một cộng đoàn các nữ tu truyền giáo giáo phận đã hiện diện. Giấc mơ trở thành một Giáo hội luôn lên đường và ở lại bên cạnh dân chúng là động lực thúc đẩy họ mở ra sứ vụ mới tại Phủ doãn Tông tòa Humahuaca.
Những thách đố đã rất lớn ngay từ đầu: “Chúng tôi đã gặp, ngay trong cùng một dân tộc, một nền văn hóa và cách nhìn về thế giới, về đời sống, thời gian và đất đai hoàn toàn khác biệt. Cần nhiều năm để hiểu được điều đó…”, sơ Andrea Landetcheverry, Bề trên Tổng quyền vào thời điểm thành lập và hiện là thành viên cộng đoàn từ năm 2024, chia sẻ.
Qua nhiều năm, các nữ tu cùng với giáo dân và các Giám mục đã tìm kiếm những cách thức hiện diện mới trên lãnh thổ, trong việc lắng nghe liên tục thực tại và kế hoạch của Thiên Chúa cho Phủ doãn: trở thành một Giáo hội mang tính bản địa hơn, với những đặc điểm riêng.
Ngày nay, cộng đoàn các nữ thừa sai này đảm nhận việc mục vụ tại hai giáo xứ nông thôn gồm 50 làng, nơi không có linh mục. Sơ Andrea giải thích: “Thách đố là tiếp tục lắng nghe và cố gắng đáp lại những nhu cầu hôm nay. (…) Sứ vụ hiện tại là đóng góp của chúng tôi với tư cách là phụ nữ. Một cách để hiện diện, để trở thành Giáo hội, để lắng nghe và xây dựng cộng đoàn. Là những người bạn đồng hành, gần gũi”.
Trong Tông huấn đầu tiên Dilexi te, Đức Giáo hoàng Lêô XIV khẳng định: “Được lớn lên trong tình trạng bấp bênh cùng cực, học cách sinh tồn trong những điều kiện khắc nghiệt nhất, tin tưởng vào Thiên Chúa với xác tín rằng không ai khác coi trọng họ, nâng đỡ nhau trong những thời khắc tăm tối nhất, người nghèo đã học được nhiều điều mà họ giữ kín trong mầu nhiệm của con tim mình”. Những nữ tu này, cũng như nhiều nữ tu khác thuộc các hội dòng khác nhau, chính là chứng nhân sống động cho điều đó.
Nguồn: Vatican News
