Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Gio-an.
1 Trong nhóm Pha-ri-sêu, có một người tên là Ni-cô-đê-mô, một thủ lãnh của người Do-thái. 2 Ông đến gặp Đức Giê-su ban đêm. Ông nói với Người : “Thưa Thầy, chúng tôi biết : Thầy là một vị tôn sư được Thiên Chúa sai đến. Quả vậy, chẳng ai làm được những dấu lạ Thầy làm, nếu Thiên Chúa không ở cùng người ấy.” 3 Đức Giê-su trả lời : “Thật, tôi bảo thật ông : không ai có thể thấy Nước Thiên Chúa, nếu không được sinh ra một lần nữa bởi ơn trên.” 4 Ông Ni-cô-đê-mô thưa : “Một người đã già rồi, làm sao có thể sinh ra được ? Chẳng lẽ người đó có thể trở vào lòng mẹ lần thứ hai để sinh ra sao ?” 5 Đức Giê-su đáp : “Thật, tôi bảo thật ông : không ai có thể vào Nước Thiên Chúa, nếu không sinh ra bởi nước và Thần Khí. 6 Cái bởi xác thịt sinh ra là xác thịt ; cái bởi Thần Khí sinh ra là thần khí. 7 Ông đừng ngạc nhiên vì tôi đã nói : các ông cần phải được sinh ra một lần nữa bởi ơn trên. 8 Gió muốn thổi đâu thì thổi ; ông nghe tiếng gió, nhưng không biết gió từ đâu đến và thổi đi đâu. Ai bởi Thần Khí mà sinh ra thì cũng vậy.”
SINH LẠI BỞI ƠN TRÊN: KHI ĐỜI SỐNG ĐẠO KHÔNG CHỈ LÀ SỬA MỘT CHÚT, NHƯNG LÀ ĐƯỢC ĐỔI MỚI TỪ GỐC
Lm. Anmai, CSsR
Cuộc gặp gỡ giữa Chúa Giêsu và Nicôđêmô là một trong những cuộc đối thoại đẹp và sâu nhất của Tin Mừng. Nicôđêmô không phải là một người vô đạo. Ông là người có địa vị, có tri thức, có lòng tìm kiếm, và ông đến gặp Chúa ban đêm. Cái ban đêm ấy không chỉ là giờ giấc, mà còn là biểu tượng của một hành trình đang đi từ chỗ mờ tối đến ánh sáng. Có nhiều người giống Nicôđêmô: họ không chống Chúa, họ còn có thiện chí, còn tôn trọng điều thánh, còn muốn tìm hiểu, nhưng đời sống đức tin của họ vẫn chưa thực sự bước vào ánh sáng trọn vẹn. Họ đến với Chúa trong đêm. Họ có lòng thành, nhưng còn nhiều câu hỏi, nhiều giới hạn, nhiều sự chưa hiểu.
Nicôđêmô mở đầu rất đúng mực: “Thưa Thầy, chúng tôi biết Thầy là một vị tôn sư được Thiên Chúa sai đến.” Ông nhìn nhận Chúa Giêsu là người từ Thiên Chúa mà đến. Nhưng Chúa không dừng ở mức ấy. Người không muốn chỉ được coi như một vị thầy đạo đức, một bậc hiền triết, hay một ngôn sứ lạ lùng. Người đưa cuộc nói chuyện đi thẳng vào chiều sâu: “Không ai có thể thấy Nước Thiên Chúa nếu không được sinh ra một lần nữa bởi ơn trên.” Đây là câu làm Nicôđêmô khựng lại. Ông đang nói về sự công nhận bên ngoài, còn Chúa đi vào chuyện tái sinh bên trong. Ông đang nói bằng logic quen thuộc, còn Chúa mở ra một chiều kích hoàn toàn mới.
Nhiều người đi đạo lâu năm cũng gặp đúng chỗ này. Họ muốn sống tốt hơn một chút, sửa mình thêm một chút, đạo đức hơn một chút, nhưng Chúa lại muốn nhiều hơn thế. Người không chỉ muốn ta tô điểm lại bề mặt. Người muốn một sự sinh lại. Không phải thêm vài thói quen đạo đức, nhưng là một cuộc đổi mới tận căn. Không phải vá víu cái cũ cho sạch sẽ hơn, nhưng là để Thánh Thần làm phát sinh một con người mới. Đó là điều khiến nhiều người ngại, vì sửa một chút thì còn trong tầm kiểm soát, còn sinh lại bởi ơn trên thì phải để Chúa can thiệp sâu vào đời mình.
Nicôđêmô hiểu theo nghĩa tự nhiên: “Một người đã già rồi, làm sao có thể sinh ra được?” Câu hỏi ấy nghe đơn sơ mà rất đúng với não trạng con người. Chúng ta quen nghĩ mọi sự theo khung tự nhiên, theo khả năng của mình, theo cái thấy được, đo được, giải thích được. Chúa Giêsu lại nói đến sinh bởi nước và Thần Khí. Nghĩa là sự sống mới không đến từ cố gắng thuần túy của con người, nhưng từ ân sủng. Đời sống Kitô hữu không phải chỉ là một hệ thống tự hoàn thiện đạo đức. Đó là đời sống được Thánh Thần tác động, được Thánh Tẩy khai mở, được ân sủng nuôi dưỡng, được biến đổi từ bên trong.
Có một sự khác biệt rất lớn giữa “sửa mình” và “được sinh lại”. Sửa mình có thể chỉ là làm cho mình dễ coi hơn trước mặt người khác. Sửa mình có thể chỉ là kỷ luật bề ngoài. Nhưng sinh lại là để một nguyên lý sống mới đi vào tận gốc con người. Một người có thể bớt nóng tính một chút vì sợ mất hình ảnh, nhưng đó chưa chắc là được sinh lại. Một người có thể chăm đi lễ hơn để thấy yên tâm, nhưng bên trong vẫn giữ y nguyên những bóng tối cũ. Một người có thể làm nhiều việc đạo, nhưng cái tôi còn nguyên, lòng còn khép, sự kiêu ngạo chỉ mang áo đạo đức. Sinh lại bởi Thần Khí thì khác. Đó là khi con người bắt đầu nghĩ khác, yêu khác, phản ứng khác, đau khổ khác, tha thứ khác, nhìn đời khác, vì một nguồn sống mới đang vận hành trong họ.
Chúa nói: “Cái bởi xác thịt sinh ra là xác thịt; cái bởi Thần Khí sinh ra là thần khí.” Người không khinh xác thịt, nhưng Người nhắc rằng nếu chỉ sống theo mức tự nhiên, con người không thể bước vào sự sống của Nước Trời. Bởi xác thịt sinh ra là sống theo bản năng cũ: muốn giữ mình, muốn hơn thua, muốn kiểm soát, muốn thỏa mãn, muốn tránh thập giá, muốn tìm mình trước tiên. Còn sống bởi Thần Khí là sống theo chiều ngược lại: biết yêu hơn là chiếm hữu, biết trao ban hơn là nắm chặt, biết tha thứ hơn là ôm hận, biết phó thác hơn là chỉ cậy dựa vào tính toán, biết để Chúa dẫn hơn là bắt Chúa phải đi theo đường mình vạch.
“Gió muốn thổi đâu thì thổi.” Hình ảnh này rất đẹp. Thánh Thần như gió. Ta nghe tiếng, thấy hiệu quả, nhưng không nắm giữ, không điều khiển, không đóng khung được. Đời sống thiêng liêng thật không phải là một sơ đồ cơ giới. Có những lúc Chúa làm việc rất âm thầm. Có những biến đổi lớn bắt đầu từ những rung động rất nhỏ. Có những linh hồn bên ngoài bình thường, nhưng bên trong Thánh Thần đang âm thầm xới tung cả một nền đất. Có những mùa người ta tưởng mình khô khan, nhưng thực ra Chúa đang làm công việc thanh luyện sâu hơn. Gió của Thánh Thần không luôn đến theo những cảm xúc mạnh. Nhiều khi Người đến trong một sự thôi thúc nhỏ phải xét lại mình, trong một nỗi cắn rứt lương tâm, trong một cơn khát cầu nguyện, trong một sự mệt mỏi với nếp sống cũ, trong một lời mời gọi tha thứ mà mình không còn trốn được nữa.
Thế nên, sinh lại bởi ơn trên không phải là một ý tưởng mơ hồ. Đó là một tiến trình rất cụ thể. Người chồng được sinh lại khi thôi sống như người chỉ đòi hỏi, để bắt đầu sống như người biết yêu vợ bằng hy sinh. Người vợ được sinh lại khi thôi tích trữ tổn thương như vũ khí, để bắt đầu sống bằng lòng bao dung. Cha mẹ được sinh lại khi thôi áp đặt con cái bằng cái tôi của mình, để bắt đầu nuôi dạy trong tình yêu và gương sáng. Người trẻ được sinh lại khi thôi để mạng xã hội, dục vọng, cái nhìn của người khác quyết định giá trị của mình, để bắt đầu sống như con cái Thiên Chúa. Linh mục, tu sĩ, người phục vụ trong Giáo Hội được sinh lại khi thôi tìm mình trong các việc của Chúa, để thật sự làm vì Chúa.
Có một điều rất đáng suy nghĩ: Nicôđêmô đến với Chúa trong đêm, nhưng hành trình của ông không dừng ở đêm. Cuộc gặp ấy là khởi đầu của một con đường. Về sau, Nicôđêmô dám lên tiếng bênh vực sự công bằng cho Chúa, rồi cuối cùng còn đến lo việc mai táng Chúa. Nghĩa là cuộc đối thoại ban đêm ấy đã không vô ích. Một câu nói của Chúa, một hạt giống Chúa gieo, có thể nằm rất lâu trong lòng người rồi mới nảy mầm. Điều ấy nhắc chúng ta đừng vội thất vọng về hành trình thiêng liêng của mình. Có thể hiện tại ta vẫn chưa hiểu hết, vẫn còn nhiều đêm, nhưng nếu còn thành thật đi tìm, còn để Chúa nói, còn để Thần Khí tác động, thì ngày sáng sẽ tới.
Nhiều người sợ thay đổi sâu, vì sinh lại bao giờ cũng đau. Một em bé chào đời đi qua cơn đau sinh nở. Một linh hồn được sinh lại cũng đi qua những cơn đau thiêng liêng: đau khi phải từ bỏ con người cũ, đau khi nhìn thấy cái xấu nơi mình, đau khi phải buông một gắn bó không đẹp lòng Chúa, đau khi phải tha thứ một vết thương đã ôm quá lâu, đau khi để Chúa bẻ gãy lòng kiêu ngạo, đau khi phải bước ra khỏi chiếc vỏ an toàn của nếp sống đạo quen mà nông. Nhưng chính những cơn đau ấy lại mở đường cho sự sống mới.
Hôm nay Chúa không hỏi chúng ta đã biết đạo bao nhiêu năm, đã giữ bao nhiêu việc đạo. Người hỏi sâu hơn: con có đang để Thánh Thần sinh lại con không? Hay con chỉ đang sống một bản sao cũ được trang điểm thêm? Đời sống thiêng liêng thật bắt đầu khi ta không còn chỉ hỏi: phải làm gì thêm? mà bắt đầu hỏi: Chúa muốn đổi mới điều gì tận gốc trong con? Có thể Chúa muốn sinh lại nơi ta lòng cầu nguyện đã khô. Có thể Chúa muốn sinh lại nơi ta sự chân thật. Có thể Chúa muốn sinh lại nơi ta khả năng yêu thương người nhà. Có thể Chúa muốn sinh lại nơi ta đức cậy sau một thời gian dài tuyệt vọng.
Xin cho chúng ta đừng ngại bước vào công trình đổi mới ấy. Xin cho chúng ta thôi sợ Thánh Thần. Xin cho chúng ta đừng chỉ bằng lòng với một đời sống đạo đúng bề ngoài, nhưng dám xin Chúa làm cho mình thành người mới. Và xin cho mỗi người có thể nói với Chúa: lạy Chúa, xin đừng chỉ sửa một vài chỗ nơi con; xin sinh lại con từ gốc, để đời con thật sự thuộc về Chúa.
Lm. Anmai, CSsR
Nguồn: thanhlinh.net
